İzmir Otobüsçüler ve Umum Servis Araçları İşletmeleri Esnaf Odası Başkanı Hasan Basri Bostancı, Ses Televizyonu’nda yayımlanan Pusula programında Ses Gazete Genel Yayın Yönetmeni Özgür Coşkun’un konuğu oldu. Bostancı, oda esnafının hakları, S plaka düzenlemeleri, devasa özmal araç reformu ve sektörel kazanımlara dair çarpıcı açıklamalarda bulundu. Göreve geldiklerinde oda gelirlerini ve vizyonunu baştan inşa ettiklerini belirten Bostancı, kiralık plaka ve haksız ihalelere karşı yürüttükleri kararlı mücadeleyle esnafın ekmeğini büyüttüklerini, okul servislerinden özmal araç sınırlandırmalarına kadar birçok alanda tarihi adımlar atarak esnafa binlerce araçlık yeni iş sahası açtıklarını anlattı.
Sayın Başkan, İzmir Otobüsçüler ve Umum Servis Araçları İşletmeleri Esnaf Odası’nın hem kurucu hem de duayen başkanlarındansınız. Bilmeyenler için Hasan Basri Bostancı’yı hafızalarda bir tazeleyelim: Kimdir, kaç yıldır oda başkanlığı yapar, nereden gelmiştir?
Ben 1975-1976 dönemi mezunuyum. 1977 senesinde direksiyona geçtim, 1978’de odaya kayroldum. 1993 senesinde odanın genel kurulunda göreve geldik. O zamanki adı İzmir Otobüsçüler ve Şoförler Odası'ydı. 1996 yılında ünvanı “İzmir Otobüsçüler ve Umum Servis Araçları İşletmecileri Esnaf Odası” olarak değişti. O süreçten 2022 yılına kadar görev yaptık. O dönemde servis taşımacılığı tarlasını, bağını, bahçesini, traktörünü satan bir kişinin araç alıp metropole gelerek yapmaya çalıştığı düzensiz bir işti. Biz bunu bir sektör hâline getirdik, kimlik kazandırdık.
“S PLAKA BİZİM İŞ GARANTİMİZ, SOSYAL GÜVENCEMİZ VE ÇOCUKLARIMIZA BIRAKACAĞIMIZ KUTSAL BİR MİRAS OLDU”
Daha sonra tahdit çalışmasına başladım. Tahdit çalışmasına başladığım zaman “Servis aracına tahdit mi olur, bu adam kafayı yemiş” dediler. Çok şükür, 2 Ekim 1998 tarihinde trafik tescil işlemlerini durdurduk. 15 Aralık 1998 tarihine kadar müracaat eden ve daha önce gayriresmî olarak çalışan bu araçların S plaka alabileceğini kararla tescilledik. Sonra bu tarihi bilinmemiş olabilir diye 1 Mart 1999’a kadar uzattık. 15 Mart 1999 tarihinde ise Türkiye’de ilk defa servis araçlarına tahdit getirdik.
Aldığımız bu karar Türkiye’de emsal oldu. Şu anda 40’ın üzerinde ilde tahdit ve tahsis uygulaması var. S plaka bizim iş garantimiz, sosyal güvencemiz ve çocuklarımıza bırakacağımız kutsal bir miras oldu. Bununla da kalmadık, yeni bir sektör olduğu için yönetmelik ve yönergeler gerekiyordu, altyapısını hazırladık. Esnafa kimlik kazandırmanın yanında özel imtiyazlar konusunda da yardımcı olduk.
Daha önce 24 metrekarelik bir odamız vardı. Şimdi Kahramanlar’da ana cadde üzerinde 5 katlı bir binamız var. Burayı tırnağımızla yaptık. Türkiye’de sırf oda aidat geliriyle böyle bir bina yapan ikinci bir oda yok. Her katı odaya ait. 2014-2022 yılları arasında yönetim kurulundaki arkadaşlarımla maaş almadan çalıştık.
Yalnız esnafımıza sektör olarak kimlik kazandırmakla kalmadık, odamıza da bir kimlik kazandırdık ve her platformda temsil ettik.
Esnafımızın finans ihtiyacı ve sıkıntıları vardı. Bu konuda devlet büyüklerimizden, özellikle Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’a ve dönemin bakanı Sayın Zafer Çağlayan’a emekleri için teşekkür ediyorum. Finans konusundaki sıkıntıları çözmek amacıyla kendi bünyemizde Esnaf Kredi Kefalet Kooperatifi kurduk. Bu süreçte katkı koyan merhum Selahattin Ünlü ve merhum Cemal Tercan’ı da rahmetle anıyorum. Günümüzde de Finans konusunda destek olan Bölge Birliği Başkanımız Erdem Hünü’ye teşekkür ederim.
“BİZİM TEK KURALIMIZ VAR: ÖNCE ESNAF. ESNAF VARSA BİZ VARIZ”
Bizim bir ayağımız esnafta, bir ayağımız belediyede. Seçildiğimiz günden bugüne kadar bize destek olan İzmir Esnaf Birliği Başkanı Sayın Yalçın Ata’ya da selamlarımı gönderiyorum.
Belediye tarafında ise Büyükşehir Belediye Başkanımız Sayın Cemil Tugay’a, Ulaşım Daire Başkanımıza ve UKOME yetkililerine teşekkür ediyorum. Her şeyi diyalogla çözüyoruz. Bizim tek kuralımız var: Önce esnaf. Esnaf varsa biz varız.
S plaka düzenlemeleriyle ilgili bir basın toplantısı düzenlediniz. Süreç buraya nasıl geldi?
Bir yayın organında “Büyükşehir’in S plaka ihalesine Oda’dan destek” şeklinde bir ifade geçmiş. Çok üzüldüm. Kendilerini arayıp tam tersine bu ihaleye karşı olduğumuzu ifade ettiğimizi ve bunu yazılı olarak belgelediğimizi söyledim.
Seçim sürecinde en büyük vaadimiz esnafın yaşadığı sıkıntıları çözmekti. Bu işin çocuk oyuncağı olmadığını, tecrübenin çok önemli olduğunu söyledik. Sosyal medyada klavye delikanlılığıyla bu işlerin yürümeyeceğini anlattık.
Bizim en büyük hedefimiz “kırmızı kuşak” dediğimiz özmal araçlardı. Bizim dönemimizde fabrikalara kayıtlı yaklaşık 370–500 civarında özmal araç vardı. 2025’in sonlarında bir baktık ki özmal araç sayısı S plaka sayısını geçmiş.
Özmal araç nedir, biraz açar mısınız?
Özmal, fabrikanın adına kayıtlı olan ve ücretsiz servis taşımacılığı yapan araçlardır. Oda’ya kayıtlı değillerdir. İzmir Büyükşehir Belediyesi Servis Araçları Yönergesi’nin 7. maddesinde eskiden “iş yeri açma ruhsatı” isteniyordu. Ancak bizden sonraki dönemde buraya kira sözleşmesi, tapu, numarataj gibi esnetici maddeler eklenmiş. UKOME kararlarıyla esnafın ekmeğinden haksız pay alan bir durum oluşturulmuş.
“TOPLAMDA YAKLAŞIK 1500 SERVİS ARACI İÇİN YENİ İŞ ALANI YARATMIŞ OLDUK”
Durumu Büyükşehir Belediye Başkanı Sayın Cemil Tugay’a ve yetkililere anlattık. Müracaatımızı yerinde bulup gerekli düzenlemeyi yaptılar. Artık iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmayan hiçbir firmaya özmal (kırmızı kuşak) izni verilmeyecek. Mevcut olanlar da kademeli olarak piyasadan çekilecek. Bu sayede esnafımıza yaklaşık 800–900 bin araçlık yeni bir iş alanı açılacak.
Bununla da kalmadık, okullara kayıtlı araçlar konusunu gündeme getirdik. Okul adına kayıtlı öz mal araçların sadece kendi öğretmen ve personelini taşıyabileceğini, öğrenci taşımanın ise ticari bir faaliyet olduğunu belirttik. Yönergenin 24. maddesinde “Özel eğitim kurumları öz mal araçlarıyla ücret karşılığında öğrenci servisi taşımacılığı yapamaz” hükmü vardı. Bizim ara verdiğimiz dönemde Özel Okullar Derneği dava açmış, yerel mahkeme ve istinaf bu kararı iptal etmiş. Dava Danıştay'a intikal etmişti.
2024 yılında Danıştay kararı çıktı ancak oda yönetimi takip etmedi. Göreve gelir gelmez bu kararları çıkartıp belediyeye yazı yazdık. Danıştay kararına dayanarak düzenleme yapılmasını talep ettik. 16 Haziran’da yazdığımız yazı sonrası teknik kurul ve ardından 8 Temmuz’da UKOME kararı alındı. Böylece 2026-2027 döneminde okul servislerinde esnafımıza 600–700 araçlık yeni iş sahası açıldı. Toplamda yaklaşık 1500 servis aracı için yeni iş alanı yaratmış olduk.
Yaklaşık 1,5 yıl önce bazı ticaret odaları S plakası ihtiyacı olduğunu belirterek başvuruda bulunmuş. İzmir Esnaf Birliği de tarafsız olarak odalara bu talebi sormuş. Belediye, özmal araçların çekilmesiyle oluşabilecek boşluğu gerekçe göstererek kademeli bir ihale sürecini gündeme getirdi.
Ben ise ekonomik kriz yaşandığını, tekstil gibi sektörlerde fabrikaların kapandığını, S plaka sayısından fazla özmal araç bulunduğunu ve yüzlerce arabanın zaten boşta olduğunu belirterek ihalenin zamanlamasının yersiz olduğunu vurguladım. Ne olursa olsun bu ihaleye karşı olduğumuzu yazılı olarak bildirdik.
İzmir merkezdeki Balçova, Buca, Bornova, Çiğli, Gültepe, Menemen ve Kemalpaşa odalarının da bu ihaleyi istemediğini kamuoyuyla paylaştık.
“S PLAKA ARTIRIMINA KARŞI OLDUĞUMUZU UKOME ŞERHİMİZDE VE RESMİ YAZILARIMIZDA BELİRTTİK”
Gerekçe nedir? Size göre İzmir’de şu an S plaka sayısı yeterli mi?
Yeterli. Yüzlerce aracın işsiz olduğunu, mevcut esnafın ancak sabah-akşam çalışarak hayatını idame ettirebildiğini izah ettik. Ancak belediye, çevre ilçelerdeki talepleri ve özmal araçların çekilmesiyle oluşacak süreci dikkate alarak Kuzey ve Güney aksına 150’şer, merkeze ise 200 araçlık bir planlama yaptı.
Biz S plaka artırımına karşı olduğumuzu UKOME şerhimizde ve resmi yazılarımızda net bir şekilde belirttik. Karşı olmamıza rağmen oy çokluğuyla bu karar alındı. Biz sorunları kavgayla değil, her zaman diyalogla çözme taraftarıyız.
Sosyal medyadan gelen sorular var. Said Bey yazmış: “2026 Ocak ayında özmal araçlara 2 yıllık çalışma ruhsatı verilmiş. Özmal araçlarla nasıl başa çıkılacak? Kiralık plakaya karşı neler yapılacak? Kiralık plakanın nasıl olacağını anlatması, kiralık ihalesini kabul ettiğinin ispatıdır”...
Verilen hakkı yasal açıdan 2-3 ay içinde geri alma şansımız yok, kademeli ve aşamalı olacak. Zaten bunun için bir takım çalışmalarımız var. Said kardeşime bu soruyu sorduğu için teşekkür ediyorum.
Kiralık plakaya gelince, bizim dönemimizde olan bir olay değil bu. Ara verdiğimiz dönemde, daha önceki arkadaşların görevde olduğu sürede başımızın en büyük derdi olan kiralık plakayı çıkardılar. 155 tane kiralık plaka ihalesi yapıldı. Bunun 5 tanesini esnaf aldı, 150 tanesini şirketler aldı. “Ben şirketlerle beraberim” diyorlardı. Kimin şirketlerle beraber olduğu, kimin şirketlerin önünü açtığı ortaya çıktı. Bunu bana değil, önce onlara sorsunlar.
“KAZANAMAYACAĞIM BİR DAVAYI NİYE AÇAYIM? TRİBÜNLERE OYNAMAYI VE KLAVYE DELİKANLILIĞINI SEVMEM”
“İzmir’de 32 ilçe var, kaç ilçe ticaret odası ihale talep etmiş?” diye sormuş…
UKOME kararını yayımlayacağız, orada herkes okuyacak. Bizim odamızın bu ihaleyi istemediğini açık ve net şekilde görecekler. Dediğimiz gibi bizde her şey şeffaf. Yapıcı olan her eleştiriye açığım. Ancak S plakanın mucidi ben değilim, bu soruyu soracaklarsa muhatabı eski yönetimdir. Kazanamayacağım bir davayı niye açayım? Tribünlere oynamayı ve klavye delikanlılığını sevmem. Kim net konuşuyorsa cevabımız nettir. Anlattıklarımın belgesiz olduğunu kimse söyleyemez, biz belgeyle konuşuyoruz.
Ankara temaslarınızda gündeme getirdiğiniz konular ve esnafa yönelik müjdeleriniz var mı?
Federasyon Başkanımız Sayın Mehmet Yiğiner ile görüştük. Yaş sınırı konusunda girişimlerimiz var. Dünya standartlarında ve TÜV muayenelerinde araçlarda yaş şartı aranmıyor. Okul servis araçlarında yaş sınırının 18-20 yaşa çıkarılması veya muayeneden geçen araçların ticari faaliyetine devam etmesi yönünde müracaatlarımızı yaptık. Şoförlerin de her yıl tam teşekküllü hastaneden rapor alarak çalışabilmesini savunuyoruz.
Ayrıca basit usulden gerçek usule geçiş sonrası esnafın yaşadığı vergi yükünü hafifletmek adına haksızlığa dayalı sistemin değişmesi yönünde taleplerimizi ilettik.
“BİZ HER ZAMAN SORUNLARI DİYALOGLA ÇÖZMEKTEN YANAYIZ”
Yarın düzenleneceği söylenen eylemle ilgili bir değerlendirmeniz olacak mı?
Bu eylemi oda olarak biz düzenlemiyoruz. Biz her zaman sorunları diyalogla çözmekten yanayız. İzmir’e veya esnafa zarar verecek, trafiği kilitleyecek eylemleri doğru bulmuyoruz. Ahilik kültüründe diyalog esastır. Biz esnafımızı da adımızı da kimseye kullandırmayız.
Özmal araçlarla ilgili aldığımız karar Türkiye’ye emsal teşkil edecektir. Eğitimci eğitimini yapacak, servisçi de servisçiliğini yapacak.
Öğrenci taşıma ücret tarifesine gelince, servis ücretleri ağustos ayındaki UKOME ve Büyükşehir Belediye Meclisi kararından sonra açıklanacak. İstanbul fiyatlarının yaklaşık yüzde 20-yüzde 30 altında bir tarifeyle, hem esnafı hem de velileri koruyacak orta yolu bulacağız. Velilerimizden ricamız, hizmet aldıkları S plakalı araçlara ödemelerini yapmaları ve ilan edilen resmi tarife üzerinde ödeme yapmamalarıdır. Esnafımızın da belgelerini son güne bırakmadan tamamlamalarını rica ediyorum.
Korsanla mücadele konusunda İl Emniyet Müdürlüğümüz ve Trafikten Sorumlu Emniyet Müdür Yardımcımız Şamil Bey çok ciddi çalışmalar yürütüyor. İzmir, Türkiye’de korsan servis denetiminin en yoğun yapıldığı ildir. Kendilerine teşekkür ediyorum.
Özmal araçlarla ilgili aldığımız karar Türkiye’ye emsaldir. Büyükşehir Belediye Meclisi ve UKOME’den öğrenci taşıma tarifesi çıkacak. Fiyatlar ağustos ayındaki kararla netleşecek. İstanbul’un fiyatlarından yaklaşık yüzde 20-yüzde 30 daha aşağıda bir tarife olacak. Hem esnafın hem de öğrenci velilerinin haklarını korumak zorundayız. Veliler açıklağımız fiyatların üzerinde ödeme yapmasınlar ve hizmet aldıkları araca dikkat etsinler. Esnafımız da taşıma belgeleriyle ilgili işlemleri son güne bırakmasın.
“BİZ GÖREV YAPMAYA GELDİK, ŞOV YAPMAYA DEĞİL”
Biz tribünlere oynamıyoruz, görevimizi yapıyoruz. Daha önceki dönemde araba kapatıp fotoğraf çekip, “İşte araba kapattırdık” diyorlardı. Biz görev yapmaya geldik, şov yapmaya değil. Bizim asli görevimiz esnafımızın hak ve menfaatlerini korumak, esnafın ekmeğini bir dilim büyütmek, esnafa yeni iş sahaları açmak, C plakayı çoluğumuza çocuğumuza kutsal bir miras olarak bırakmaktır. “Halka hizmet, Hakk’a hizmet” denir ya, esnafımıza hizmet de halka hizmettir. Bu mantaliteyle çalışıyoruz. Çok şükür Allah da yardım ediyor. Bu işleri en kısa zamanda, yasaların el verdiği parametreler çerçevesinde çözeceğimize inanıyorum. Buradan tekrar korsan konusunda Şamil Bey’in ve ekibinin katkılarını bekliyorum.
