İZSU Genel Müdürlüğü ile İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü, iklim krizinin derinleştirdiği kuraklık riskine karşı yeraltı su kaynaklarını dijital teknolojilerle izlemek için ortak bir projeye hazırlanıyor. Avrupa Birliği desteğiyle yürütülecek proje kapsamında kıyı bölgelerinde deniz suyu girişimi yani tuzlanma riski anlık olarak takip edilecek. Projenin başlangıç toplantısı Tarihi Havagazı Fabrikası’nda gerçekleştirildi.
“Dijital Dünyada İklim Değişikliği İçin Kentsel Yeraltı Suyu Sürdürülebilirliği” projesi kapsamında İzmir’de yeraltı su kaynaklarının dijital sistemlerle izlenmesi hedefleniyor. Özellikle kıyı bölgelerinde deniz suyunun yeraltı suyu rezervlerine karışması riskine karşı erken uyarı mekanizması kurulması planlanıyor.
Toplantıya İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkan Vekili Zafer Levent Yıldır, İYTE Rektörü Yusuf Baran, Meteoroloji Mühendisi Furkan Keskin, İsmail Yetişkin, İZSU Genel Müdürü Gürkan Erdoğan ve İzmir Planlama Ajansı Başkanı Koray Velibeyoğlu ile akademisyenler ve sivil toplum kuruluşu temsilcileri katıldı.
Su stresi uyarısı yapıldı
Panelde konuşan Zafer Levent Yıldır, iklim değişikliği, artan nüfus ve kentleşmenin su kaynakları üzerindeki baskıyı artırdığını belirtti. Türkiye’de kişi başına düşen yıllık kullanılabilir su miktarının 2000’li yılların başında yaklaşık 1.600 metreküp seviyesindeyken 2024 itibarıyla yaklaşık 1.300 metreküp seviyesine gerilediğini ifade etti. Mevcut eğilim devam ederse bu miktarın 2050 yılında yaklaşık 1.200 metreküp civarına düşmesinin beklendiğini söyledi.
İYTE Rektörü Yusuf Baran ise küresel iklim krizinin giderek belirginleştiğini belirterek bu krizin bilimsel yaklaşımla yönetilebileceğini ifade etti. Akdeniz havzasının iklim değişikliğinden en fazla etkilenecek bölgeler arasında bulunduğunu belirten Baran, sürdürülebilir su yönetimi ve şehir planlamasının önemine dikkat çekti.
İklim değişikliğinin etkileri artıyor
Furkan Keskin de iklim değişikliğinin etkilerinin günlük yaşamda daha fazla hissedildiğini söyledi. Küresel ortalama sıcaklık artışının sanayi devrimi öncesine göre yaklaşık 1,5 dereceye ulaştığını belirten Keskin, 2025 yılında Türkiye’de ortalama yağışın 449,6 milimetre olarak gerçekleştiğini ve bunun uzun yıllar ortalamasına göre yüzde 27,6 azalma anlamına geldiğini ifade etti.
İZSU’dan yeni su kaynakları ve önlemler
İZSU Genel Müdürlüğü, son yıllarda yaşanan kuraklık ve düşük yağışlara karşı çeşitli idari ve teknik önlemler aldı. Kademeli su tarifeleri, park ve bahçe aboneliklerinin iptali ve kayıp-kaçakla mücadele gibi uygulamaların yanı sıra yeni su kaynakları sisteme dahil edildi. Bu kapsamda Güzelhisar Barajı’nda kullanılmayan isale hattı onarılarak su sağlandı, Gördes Barajı’nın ölü hacminden yüzer pompalarla su alındı ve bazı kuyular yenilendi.
Kıyı bölgelerinde tuzlanma riski izlenecek
İzmir’e içme suyu sağlayan yaklaşık 1600 kuyudan 318’inin kıyı ilçelerde bulunduğu belirtiliyor. Bu bölgelerde akiferlerde deniz suyunun yeraltı suyu rezervlerine karışması nedeniyle tuzlanma riski artıyor. Yeni proje kapsamında kıyı bölgelerindeki yeraltı suyu kaynakları dijital sensörler ve izleme sistemleriyle takip edilerek olası riskler erken aşamada tespit edilecek.
Projeye Avrupa Birliği desteği
İZSU Genel Müdürlüğü ve İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü iş birliğiyle hazırlanan proje, Avrupa Birliği ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından desteklenen Türkiye İklim Değişikliği Hibe Programı kapsamında destek almaya hak kazandı. Toplam bütçesi 1 milyon euro olan proje ile yeraltı suyu kaynaklarının korunması, dijital izleme altyapısının geliştirilmesi ve iklim değişikliğine uyum çalışmalarının güçlendirilmesi hedefleniyor. Proje kapsamında Bergama’dan Selçuk’a uzanan kıyı şeridindeki akiferlerin çevrim içi olarak izlenmesi planlanıyor.