Konak Tepecik Mahallesi’nde yer alan ve kentin sağlık hafızasında önemli bir yere sahip olan tarihi gasilhane binaları, geçmişten günümüze uzanan çok yönlü işlevleriyle dikkat çekiyor. 1900’lü yıllarda bulaşıcı hastalıklarla mücadele amacıyla kullanılan yapılar, bugün olası afet senaryolarında devreye girecek şekilde rezerv morg alanı olarak hazır tutuluyor. Aynı alan, her gün İzmir’in dört bir yanına sağlık hizmeti taşıyan ambulans ve evde bakım araçlarının da çıkış noktası olmayı sürdürüyor.
Tebhirhane olarak başlayan sağlık mücadelesi
İzmir’in bir liman kenti olması nedeniyle özellikle 1900’lü yılların başında bulaşıcı hastalıklar kent için ciddi bir tehdit oluşturuyordu. Bu dönemde Tepecik’te bulunan yapılar, “tebhirhane” olarak kullanılarak giysilerin ve çeşitli eşyaların dezenfekte edildiği önemli halk sağlığı merkezleri arasında yer aldı. Yapılar, dönemin sağlık politikalarının sahaya yansıdığı mimari örnekler olarak öne çıktı.
İzmir’in en büyük gasilhanesi olarak 40 yıl hizmet verdi
İlerleyen yıllarda İzmir Büyükşehir Belediyesi Mezarlıklar Dairesi Başkanlığı tarafından gasilhaneye dönüştürülen yapılar, 40 yılı aşkın süre boyunca İzmir’in en büyük gasilhanesi olarak faaliyet gösterdi. İçerisinde iki morgun da bulunduğu alan, uzun yıllar boyunca kentin defin hizmetlerinin önemli bir bölümünü karşıladı.
Afetler için hazır tutulan rezerv morg alanı
Günümüzde aktif gasilhane hizmetleri farklı merkezlerde yürütülse de Tepecik’teki tarihi binalar tamamen işlevsiz değil. Yapılar, büyük afetler sonrası ortaya çıkabilecek morg ihtiyacını karşılamak amacıyla rezerv alan olarak korunuyor. Deprem gibi kitlesel afetlerin ardından morg kapasitesinin hayati önemi göz önüne alındığında, bu alan İzmir’in afet hazırlık planlarında kritik bir yere sahip.
Ambulans ve evde bakım hizmetlerinin çıkış noktası
Tarihi binaların çevresindeki geniş alan, günümüzde aktif bir sağlık durağı olarak kullanılıyor. Eşrefpaşa Hastanesi bünyesinde oluşturulan ambulans birimi, acil yardım ve hasta nakil ambulanslarıyla 24 saat kesintisiz hizmet veriyor. Bunun yanı sıra evde bakım birimine ait çok sayıda araç, her gün bu noktadan yola çıkarak İzmir’in farklı ilçelerinde sağlık hizmeti sunuyor.
Çağrı merkezi ve eğitim alanları planlanıyor
Alan içerisinde yer alan bir diğer yapı, ambulans hizmetlerinin çağrı merkezi olarak kullanılıyor. Bu binada sağlık personelinin dinlenme alanları ve ekipman depoları bulunuyor. Önümüzdeki dönemde yapının halk sağlığına yönelik eğitim faaliyetleri ve bazı idari birimler için değerlendirilmesi planlanıyor.
Korunması gereken bir sağlık mirası
Yetkililer, söz konusu yapıların yalnızca eski binalar olmadığını; İzmir’in sağlık tarihi, kriz dönemlerindeki refleksleri ve kurumsal hafızası açısından büyük önem taşıdığını vurguluyor. Tarihi gasilhane binaları, bugün hem geçmişe ışık tutuyor hem de kentin gelecekte karşılaşabileceği olası afetlere karşı sessiz ama hayati bir görev üstleniyor.