“Asgari kurumlar vergisi ve yeni düzenlemelerle, vergi avantajları fiilen sınırlandı. Peki sistem gerçekten neye dönüştü?”
2025 yılına geldiğimizde ise şu soruyu sormak kaçınılmaz hale geldi:
Gerçekten hâlâ istisna var mı?
İstisnalar Kaldırılmadı… Ama Etkisizleştirildi
Kurumlar Vergisi Kanunu hâlâ yürürlükte.
İştirak kazançları istisnası var.
Taşınmaz satış kazancı istisnası var.
Serbest bölge avantajları da kâğıt üzerinde devam ediyor.
Ama sahaya indiğinizde tablo farklı.
2025 ile birlikte getirilen asgari kurumlar vergisi, sistemin ruhunu kökten değiştirdi. Artık ne kadar istisna uygularsanız uygulayın, belirli bir verginin altına düşemiyorsunuz.
Bu ne demek?
İstisna var, ama sonucu yok.
Asgari Vergi: Sistemin Yeni Sahibi
Yeni düzenlemeye göre şirketler, istisna ve indirimlerden önceki kazançlarının belli bir oranında vergi ödemek zorunda.
Bu yaklaşım açık bir mesaj veriyor:
“Ne yaparsanız yapın, bir taban vergi ödeyeceksiniz.”
Bu noktada şu soruyu sormak gerekiyor:
O halde istisnaların anlamı nedir?
Vergi hukukunda istisna; belirli faaliyetleri teşvik etmek için vardır. Ama teşvik ettiğiniz faaliyetin sonunda vergi yükü değişmiyorsa, bu artık teşvik değil, sadece bir prosedürdür.
Bir şirket düşünün: Yatırım yapmış, ihracat yapıyor, istisnalardan yararlanıyor… Ama yıl sonunda ödediği vergi neredeyse değişmiyor.
İlk bakışta bir hata var gibi görünüyor. Oysa sorun hesapta değil, sistemde.
2025 yılıyla birlikte vergi uygulamalarında sessiz ama köklü bir değişim yaşandı. İstisnalar kaldırılmadı; ancak etkileri ciddi şekilde sınırlandı. Özellikle asgari kurumlar vergisi ile birlikte, mükelleflerin ne yaparsa yapsın belirli bir vergi yükünün altına inemediği yeni bir dönem başladı.
Artık mesele “hangi istisnadan yararlanırım?” değil,
“bu istisna gerçekten vergi avantajı sağlıyor mu?” sorusudur.
Vergi sistemimizde yıllardır mükelleflere sunulan en önemli araçlardan biri “istisnalar” oldu. Yatırım yapana, ihracat yapana, Ar-Ge’ye yönelene vergi avantajı sağlandı. En azından kâğıt üzerinde…
Teşvik mi, Süreli Hak mı?
2025 yılında yayımlanan Kurumlar Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 24) ile yatırım teşvik sisteminde de önemli bir değişim yaşandı.
Artık:
• İndirimli kurumlar vergisi süresi sınırlı
• Kullanılmayan haklar devredilemiyor
Yani eskiden yatırımcı için bir “hak” olan avantaj, bugün “kullanabilirsen kullan” mantığına dönüşmüş durumda.
Bu değişiklik özellikle şu riski doğuruyor:
Yatırım var, teşvik var… ama faydalanamama ihtimali de var.
Serbest Bölgeler: İsmi Serbest, Kendisi Şartlı
Serbest bölgeler uzun yıllardır vergi avantajlarının simgesiydi. Ancak yeni düzenlemelerle bu alan da daraltıldı.
Artık istisna:
• Sadece ihracata yönelik kazançlara uygulanıyor
İç piyasaya çalışan firmalar için avantaj büyük ölçüde ortadan kalktı.
Bu da şu soruyu gündeme getiriyor:
Serbest bölge, gerçekten ne kadar “serbest”?
Asıl Sorun: Öngörülebilirlik Kaybı
Vergi sisteminde en az oranlar kadar önemli olan bir şey vardır: öngörülebilirlik.
Bugün mükellef şunu bilemiyor:
• Hangi istisna gerçekten avantaj sağlayacak?
• Hangi teşvikten ne kadar süre faydalanabilecek?
• Planladığı yatırımın vergi karşılığı ne olacak?
Bu belirsizlik, vergi yükünden daha büyük bir sorun yaratıyor.
Çünkü yatırımcı için en kritik unsur şudur:
“Yarın neyle karşılaşacağım?”
Sonuç: Sistem Değişti, Ama Açıkça Söylenmedi
2025 düzenlemeleri bize şunu gösteriyor:
• İstisnalar kaldırılmadı
• Ama etkileri ciddi şekilde sınırlandı
• Teşvikler devam ediyor
• Ama artık daha şartlı, daha sınırlı ve daha riskli
Kısacası sistem değişti.
Ancak bu değişim açıkça “istikamet değişikliği” olarak ifade edilmedi.
Bu çerçevede;
Vergi sisteminde güven, en az gelir kadar önemlidir.
Bugün gelinen noktada mükelleflerin ihtiyacı olan şey daha fazla istisna değil;
daha net, daha öngörülebilir ve daha tutarlı bir sistemdir.
Son Söz
“Teşvik, sonucu değiştirmiyorsa; sistem yönünü çoktan değiştirmiştir.”
Sinem Sirek
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Cumhuriyetçi Mali Müşavirler Grubu Genel Sekreteri